نمونه های پاتولوژی و سیتولوژی
انواع نمونه
  نمونه های مورد استفاده در آزمایشگاه پاتولوژی شامل نمونه های بافتی و نمونه های سیتولوژی می باشد. نمونه های بافتی نیز به دو نوع اتوپسی (نمونه گیری از بافت مرده) و بیوپسی(نمونه گیری از بافت زنده)تقسیم بندی می شوند.
  • تمام نمونه های پاتولوژی باید در یک فیکساتور مناسب قرار داده شده و سپس به آزمایشگاه منتقل شود.
  فیکساتور مناسب باید دارای ویژگی های زیر باشد:
  • حفظ ساختمان فیزیکی بافت
  • جلوگیری از اتولیز بافت
  • نفوذ سریع در بافت و از بین بردن آن(در صورت امکان ساختمان بافت را تغییر ندهد)
  • در رنگ آمیزی نباید اختلال ایجاد کند
  • مواد نیمه مایع را به جامد تبدیل کند
فیکساتور های روتین مورد استفاده در آزمایشگاه پاتولوژی عبارتند از:  
  • فرمالین 10 %   فرمالین به علت داشتن قدرت نفوذ بالا(2.7 mm در هر 4 ساعت) و قیمت ارزان بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد.
  • محلول فاین فیکس از الکل 70%تهیه می شود.
  •   محلول بوئن از اسید پیکریک اشباع تهیه می شود و بیشتر برای نمونه های بیضه و پوسته استفاده می شود.         
  نمونه استخوانی :
  در نمونه های استخوانی ابتدا باید نمونه ها را دکلسیرینه کنیم یعنی کلسیم نمونه استخوانی را آزاد کنیم. برای این منظورباید از موادی استفاده کنیم که دارای ویژگی های زیر باشد:
  • کلسیم بافت استخوانی را آزاد کند .
  • به بافت صدمه نزند .
  • در برش و رنگ امیزی اختلال ایجاد نکند .
مناسب ترین محلول برای دکلسیرینه کردن بافت استخوانی اسید نیتریک 20%  می باشد.
مدت زمان لازم برای دکلسیرینه کردن به نوع نمونه بستگی دارد یعنی اگر نمونه مورد نظر، مغز استخوان باشد مدت زمان لازم یک ساعت می باشد و یا اگر نمونه مربوط به استخوان femur باشد مدت زمان لازم یک ماه می باشد.
 
مراحل بررسی نمونه های پاتولوژیک
پذیرش: اولین مرحله در بررسی نمونه های پاتولوژیک پذیرش می باشد که در آن مشخصات مربوط به بیمارو نمونه را در دفاتر مربوطه وارد می کنیم.
 
پاس کردن نمونه:    پاس کردن نمونه ها  باید توسط پزشک متخصص انجام شود. در پاس کردن نمونه ها مشخصات نمونه از قبیل رنگ، قوام، اندازه و ...بررسی شده وسپس قسمتی از نمونه را SELAV کرده و به BASKET انتقال می دهند. پس ازانتقال نمونه به BASKET اطلاعات زیر را به مشخصات نمونه اضافه می کنیم:
  •    SOS : عبارتست از تعداد تکه های برداشته شده از نمونه بر تعداد BASKET هایی که تکه ها را به آنها انتقال داده ایم که بصورت کسر بیان می شود.مثال SOS = 3:1   سه تکه از نمونه مورد نظر را برداشته و به یک BASKET انتقال داده ایم .
  • E : عبارتست از مقدار نمونه پاس شده که بصورت درصد بیان می شود.  مثال :  E: 50%   یعنی 50 % از کل نمونه را به BASKET انتقال داده ایم.
  • M : اندازه نمونه پاس شده      
نکته: ضخامت نمونه ها باید در هنگام پاس کردن 3mm باشد .
Tissue processor : این مرحله یکی از مهمترین مراحل برسی نمونه های پاتولوژی می باشد.در این مرحله نمونه ها را به مدت 12 ساعت در دستگاهی به همین نام( Tissue processor )قرار می دهند. در این دستگاه تغییراتی در نمونه  طی 4 مرحله زیر ایجاد می شود:
A .فیکساسیون:
در این مرحله نمونه ها در یک فیکساتور مناسب مانند فرمالین قرار داده می شوند.برای این مرحله در دستگاه Tissue processor ، 3 ظرف جداگانه تعبیه شده است که هر کدام از آنها حاوی فیکساتور بوده و نمونه ها بایستی از هر 3 ظرف عبور کنند تا عمل فیکساسیون به خوبی انجام شود.
B .دهیدروژناسیون:
  در این مرحله آب بافت توسط یک ماده دهیدراتاز مثل الکل جدا می شود. برای این مرحله نیز در دستگاه Tissue processor ، 3 ظرف جداگانه تعبیه شده است که هر کدام از آنها حاوی الکل با درجه خاصی می باشد. بطوریکه در ظرف اول الکل 80% ، در ظرف دوم الکل 96% و در ظرف سوم الکل 99% وجود دارد و نمونه ها بایستی از هر 3 ظرف (از درجه پایین به بالا)عبور کنند تا عمل دهیدروژناسیون به خوبی انجام شود .
C .شفاف سازی:
  در این مرحله در بافت شکاف هایی  توسط گزیلول ایجاد می شود. نمونه ها درمرحله شفاف سازی حالت شکننده دارند. دراین مرحله نیز 3 ظرف حاوی گزیلول در دستگاه Tissue processor ، تعبیه شده است تا عمل شفاف سازی به خوبی انجام شود.   
  •   گزیلول به عنوان حلال حدواسط بین الکل و پارافین عمل کرده و در هر دو آنها حل می شود.
 
D .آغشتگی
در این مرحله شکاف های ایجاد شده در مرحله شفاف سازی توسط پارافین کاملا داغ(مذاب)  حاوی سیترات  پر شده ونمونه ها حالت شکنندگی خود را از دست داده وحالت نسبتا مقاوم و محکمی به خود می گیرند. 
  •  پارافین در محدوده دمایی 60-56 درجه سانتیگراد ذوب می شود.
 
قالب گیری : در مرحله قالب گیری از نمونه ها قالب هایی به شکل بلوک تهیه می کنیم .برای این کار در ظرف های کوچکی که به شکل بلوک هستند مقداری پارافین مذاب ریخته و تکه های نمونه را در داخل آن قرار می دهیم سپس بر روی آن یک BASCET   قرار داده و دوباره مقداری پارافین بر روی آن می ریزیم .چند دقیقه صبر می کنیم تا نمونه ها در دمای آزمایشگاه نسبتا  سفت شوند سپس آنها را بر روی یخ قرار می دهیم تا کاملا سفت شده و برای مرحله برش آماده شوند .
برش و تهیه لام : بعد از اینکه نمونه ها کاملا سفت شدند آنها را بوسیله دستگاهی به نام میکروتم برش می دهیم .
روش کار با میکروتم:
ابتدا تیغه یکبار مصرف دستگاه را عوض می کنیم.سپس ضخامت برش دستگاه را روی عدد µ0.36 تنظیم نموده وبلوک را برش می دهیم.عمل برش را تا جایی ادامه می دهیم که به نمونه برسیم سپس ضخامت برش دستگاه را روی عدد µ 0.05   تنظیم نموده و نمونه را برش می دهیم . صفحه بسیار نازکی به قطر µ 0.05 بدست می آید که آن را بوسیله پنس بر روی لامی که برسطح آن الکل 20%(برای باز کردن چین وچروک) ریخته ایم منتقل می کنیم.لام تهیه شده را در دستگاه Tissue floating    که حاوی آب 34 درجه سانتیگراد می باشد به طور کامل فرو برده و چند ثانیه صبر می کنیم تا چین وچروک صفحه برش داده شده کاملا باز شود سپس لام را طوری بالا میاوریم که صفحه برش داده شده ، قسمت اعظم لام را بدون ایجاد چین و چروک بپوشاند. 
 
  • بعد از برش لام ها را حداقل به مدت یک ساعت در فور قرار می دهیم.
  • در برش کورتاژ و لوزه ها باید دقت کرد چون شکننده هستند.
  • در بافت کلیه تعداد وعرض آن مهم است.



 

 

تاریخ آخرین بروزرسانی   :  1390-3-3 19:55        برو بالای صفحه نسخه قابل چاپ